Γρήγορη απώλεια κιλών, Υπέρ ή Κατά;

Καθώς πλησιάζει το καλοκαίρι, πολλοί είναι εκείνοι που, για να χάσουν τα κιλά του χειμώνα, καταφεύγουν σε γρήγορες και εξαντλητικές δίαιτες.

Είναι η γρήγορη απώλεια κιλών κάτι εφικτό και υγιεινό; Ποια είναι η πραγματικότητα;

Το σώμα μας αποθηκεύει ενέργεια με δύο τρόπους και μορφές. Δε θα μιλήσουμε αναλυτικά για τη βιοχημεία του ανθρώπινου σώματος, όμως θα ασχοληθούμε με τον ποιο γνωστό τρόπο και πιο ευδιάκριτο το λίπος, είναι η απλούστερη μορφή συμπυκνωμένης ενέργειας.

Το σώμα αποθηκεύει ενέργεια με αυτόν τον τρόπο για να μπορέσει να το χρησιμοποιήσει σε περιόδους κατά τις οποίες δεν λαμβάνει επαρκή ποσότητα ενέργειας από τις τροφές για να καλυφθούν οι ανάγκες του.

Έτσι, όποτε δίνουμε στο σώμα μας περισσότερη και παραπανίσια ενέργεια μέσω των τροφών, αυτή αποθηκεύεται στο σώμα. Κυρίως κάτω από το δέρμα, με την μορφή του λίπους, για να χρησιμοποιηθεί όποτε χρειαστεί. 

Όταν αποφασίζετε ξαφνικά να κάνετε δίαιτα, τότε αυτός επιστρατεύει τους διάφορους μηχανισμούς προστασίας που έχει για να αντισταθμίσει τις απότομες αλλαγές που καλείται να αντιμετωπίσει.  Μειώνοντας την τροφή, μειώνεται ταυτόχρονα και το ποσό της ενέργειας που εισέρχεται στον οργανισμό. Είμαστε μια τέλεια μηχανή! Με πολυ απλα λόγια . Για να εκτελέσει το σώμα μας βασικές ζωτικές λειτουργικές ανάγκες δίχως να βάλουμε μέσα την κίνηση (οι οποίες είναι : αναπνοή, λειτουργία της καρδιά κλπ.) χρειαζόμαστε ένα Α αριθμό θερμίδων π.χ 1000 + τις καθημερινές μας δραστηριότητες προσθέτουμε θερμίδες πχ + 600 θερμίδες = 1600,όταν εμείς προσλαμβάνουμε καθημερινώς πχ 2000 θερμίδες και αυτές οι θερμίδες καθημερινός δεν καταναλώνονται , τότε σε καθημερινή βάση αποθηκεύουμε 400 θερμίδες πλεόνασμα. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται το λίπος. Όταν εμείς από τις 2000 θερμίδες που λαμβάνουμε καθημερινός, πέσουμε απότομα και βίαια στις 800 ο οργανισμός μας θα σοκαριστεί και θα προσπαθήσει να προσαρμοστεί, μειώνοντας τις καύσεις μας (μεταβολισμός). Ακολουθώντας αυτό το χαρακτηριστικό παράδειγμα, ορίζουμε το ποσοστό των θερμίδων που χρειάζεται ημερήσιός το κάθε άτομο για να μπορεί να ανταποκριθεί στην καθημερινότητα του και φυσικά μας το καθορίζει ειδικός διατροφής.

Για να μπορέσουμε να χάσουμε λίπος , εφόσον έχουμε βρει το σύνολο των θερμίδων που χρειαζόμαστε καθημερνά ,πρέπει να έχουμε θερμιδικό έλλειμα των 200 θερμίδων περίπου και αυτό θα το πετύχουμε είτε με λίγη παραπάνω σωματική δραστηριότητα είτε μέσω της διατροφής μας. Η ασφαλέστερη ποσότητα βάρους που μπορείτε να χάνετε σε διάστημα ενός μήνα είναι τα 4 με 5 κιλά.

Το πρώτο πράγμα που εξαντλείται όταν ακολουθούμε μια υποθερμιδική δίαιτα είναι

Η ταχείας καύσεως ενέργεια που περιέχει κάθε οργανισμός, δηλαδή το γλυκογόνο (όπου γλυκογόνο είναι μηχανισμός αποθήκευσης του οργανισμού της γλυκόζης ως πηγή ενέργειας, επειδή είναι πολύ περισσότερο αποτελεσματική και λιγότερο δραστική από την ίδια τη γλυκόζη). Η κατανομή του βάρους του στο ανθρώπινο σώμα κυμαίνεται ανάλογα με τη σύσταση και τα προσωπικά χαρακτηριστικά του σώματος κάθε ανθρώπου.  Ήρθε λοιπόν η στιγμή να καταλάβετε τι είναι αυτά τα υγρά που χάνετε στην αρχή κάθε δίαιτας με σκοπό την γρήγορη απώλεια κιλών.

Πόσα περίπου κιλά χάνετε ή πόσα σας υπόσχονται ότι θα χάσετε την πρώτη βδομάδα που ξεκινάτε μια δίαιτα;  Μήπως είναι από 3 έως 5 κιλά;  Και γιατί, άραγε, δεν συνεχίζεται αυτή η γρήγορη απώλεια κιλών την δεύτερη ή την τρίτη βδομάδα; όσες δίαιτες χαρακτηρίζονται “γρήγορες” σας συνιστούν να τις εφαρμόσετε από 7 έως, πολύ σπάνια, 10 ημέρες. Ακριβώς, δηλαδή, όσο απαιτείται για να εξαντληθούν πλήρως τα αποθέματα του γλυκογόνου και των υγρών που το συνοδεύουν. 

Ένα πολύ σημαντικό σημείο που πρέπει να προσέξετε είναι η απειλή που παραμονεύει την καλαίσθητη εμφάνιση του σώματός σας. Το γλυκογόνο, όπως είπαμε, είναι αποθηκευμένο κύρια στους μυς και μαζί του και το νερό. Όταν λοιπόν από το σώμα χάνουμε πολλά υγρά, παρουσιάζεται χαλάρωση στους μυς με συνέπεια την ανεπανόρθωτη εμφάνιση ραγάδων.

Γι’αυτό, όταν εφαρμόζει κανείς παρόμοιες δίαιτες, πρέπει να πίνει τουλάχιστον 6 με 8, ποτήρια υγρά την ημέρα. Πρέπει δηλαδή να αναπληρώνει ένα μέρος του νερού που χάνεται, ώστε να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ραγάδων στο σώμα.

Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί για ενέργεια μόνο υδατάνθρακες. Αν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα πέσουν πολύ χαμηλά, λόγω εξάντλησης του γλυκογόνου, τότε παρατηρούνται:

• Ζαλάδες
• Αίσθημα κόπωσης
• Μειωμένη μνήμη
• Γενική εξασθένηση του οργανισμού

Ένας ακόμη λόγος, λοιπόν, που δεν πρέπει να εφαρμόζονται αυτές οι δίαιτες για πολύ καιρό είναι διότι προκαλείται κατάπτωση του οργανισμού. Ταυτόχρονα, στερείστε πλήθος θρεπτικών συστατικών, καθώς οι δίαιτες αυτές αποκλείουν κάθε τροφή που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες. Οι δίαιτες αυτές είναι πλούσιες σε πρωτείνη και λίπη, αλλά δεν περιέχουν καθόλου υδατάνθρακες για όλους τους παραπάνω λόγους.

Έστω, ότι πετύχατε να χάσετε τα 4 ή 5 κιλά στις λίγες αυτές μέρες.  Ξέρετε τι θα συμβεί αν, μετά φάτε έστω και ένα γλυκό πλούσιο σε ζάχαρη, όπως μια πάστα; 

Ο οργανισμός σας θα απορροφήσει ταχύτατα τους πολύτιμους γι’ αυτόν υδατάνθρακες. Θα ξαναγεμίσει γρήγορα τις αποθήκες του με γλυκογόνο, και μαζί μ’αυτό, και όλο το νερό που του χρειάζεται για να πραγματοποιήσει αυτήν την διαδικασία.  Και όσο μεγαλύτερη ήταν η στέρηση που του έγινε, τόσο περισσότερο εξασφαλίζει τα αποθέματά του.  Γι’αυτό, να μην παραξενεύεστε πλέον, όταν τα κιλά που ξαναπαίρνετε είναι συνολικά περισσότερα από αυτά που χάσατε, με αποτέλεσμα το βάρος σας μετά την δίαιτα να είναι τελικά μεγαλύτερο από αυτό που είχατε πριν!

Η πραγματική δίαιτα ξεκινάει μετά την πρώτη εβδομάδα, όσο δύσκολο κι αν σας είναι να το χωνέψετε αυτό, και τότε είναι που πρέπει να ισχυροποιήσετε τη θέλησή σας για να πετύχετε τους πραγματικούς σας στόχους που είναι το λίπος και όχι τα υγρά. Αυτά, έτσι κι αλλιώς θα χαθούνε, άλλοτε λιγότερα και άλλοτε περισσότερα.

Μερικά από τα συχνότερα προβλήματα που παρατηρούνται από μη ισορροπημένες δίαιτες είναι:

• Κατάθλιψη και άγχος
• Πονοκέφαλοι, έντονες ζαλάδες και γενική αδιαθεσία
• Ξηροδερμία – τριχόπτωση
• Ορμονικά προβλήματα και διατάραξη θυρεοειδούς αδένα
• Διακοπή της περιόδου ιδιαίτερα σε νεαρές κοπέλες
• Πρόωρη εμμηνόπαυση
• Στειρότητα
• Μειωμένη αντοχή στο κρύο
• Υπογλυκαιμία
• Αναιμία
• Πεπτικές διαταραχές
• Εύθραυστα οστά
• Βουλιμία
• Διατάραξη του νευρικού συστήματος με συνέπεια πολλά και έντονα νεύρα
• Αδυναμία συγκέντρωσης και χαμηλή πνευματική επίδοση
• Αυξομειώσεις βάρους και παχυσαρκία
• Χαμηλή αυτοπεποίθηση και αρνητική εικόνα σώματος 
• Ταχύτατη επαναφορά στο αρχικό βάρος ή περισσότερα κιλά από αυτά που είχαμε πριν αρχίσουμε την δίαιτα

Στην πλειοψηφία τους, τέτοιες διαιτητικές πρακτικές στηρίζονται σε:

• Υποθερμικές δίαιτες (ελάχιστων δηλαδή προσλαμβανόμενων θερμίδων από 600-800 θερμίδες, σε κάθε περίπτωση κάτω των 1000 θερμίδων).

• Δίαιτες στερήσεων ή παρατεταμένης νηστείας.

• Δίαιτες αποκλεισμού σημαντικών ομάδων τροφίμων (ομάδων που έχουν όμως αρκετές θερμίδες όπως οι υδατάνθρακες οι οποίες αν παραλειφθούν για κάποιο χρονικό διάστημα, προφανώς και το βάρος θα πέσει προσωρινά).

• Δίαιτες επιλογής επιτρεπόμενων ομάδων τροφίμων που δίνουν την ψευδαίσθηση των επιλογών, έρχονται όμως ταυτόχρονα και με απαγόρευση άλλων ομάδων τροφών που έχουν θερμίδες.

• Μονοφαγικές δίαιτες ή δίαιτες πόσης ζωμών (όπως για παράδειγμα σταφυλοχυμών ή τσάι).

• Δίαιτες όπου απαγορεύεται ή ελαχιστοποιείται η πρόσληψη στερεάς τροφής και επιτρέπεται η λήψη πόσιμων σκευασμάτων.

• «Χημικές» δίαιτες που αποτελούν συνδυασμό των παραπάνω.

H γρήγορη απώλεια βάρους μπορεί να έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Οι υποθερμιδικές δίαιτες, αυτές δηλαδή που απαρτίζονται από πολύ χαμηλό θερμιδικό περιεχόμενο (συνήθως κάτω των 1000-800 θερμίδων την ημέρα) και συχνά επιβάλλουν αποκλεισμό τροφίμων ή ομάδων τροφών, ενέχουν κινδύνους γιατί:

• Επιβραδύνουν τον βασικό μεταβολισμό, παρότι πιστεύεται το αντίθετο, καθώς οι προσλαμβανόμενες θερμίδες είναι λίγες και άρα οι ολικές καύσεις λιγότερες.

• Ευνοούν την αποθήκευση των λιπών όταν προσφερθεί η τροφή, για να αντισταθμιστεί ο κίνδυνος ασιτίας.

• Μετά την λήξη της δίαιτας για γρήγορη απώλεια βάρους, ο οργανισμός αποθηκεύει λίπος ευκολότερα και συχνά ξεπερνά αυτό που αρχικά υπήρχε αποθηκευμένο στον οργανισμό με αποτέλεσμα την επαναπρόσληψη των «χαμένων» κιλών και λίπους.

• Ευνοείται η απώλεια μυϊκού ιστού-πρωτεϊνών (περίπου το 1/3 των κιλών που χάνονται προέρχονται από τους μύες και σαν αποτέλεσμα αυτού ο βασικός μεταβολισμός επιβραδύνεται περισσότερο καθώς ο βασικός μεταβολισμός οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο ποσοστό μυϊκής μάζας).

• Αυξάνεται επικίνδυνα η συγκέντρωση των τοξικών για τον εγκέφαλο κετονών καθώς ο μεταβολισμός απουσία της γλυκόζης-ζάχαρης και γλυκών που οι δίαιτες αυτές συχνά επιβάλλουν, εκτρέπεται προς την καύση λιπών και άρα την παραγωγή κετονών για την παραγωγή ενέργειας στον εγκέφαλο.
• Τα πρώτα γρήγορα κιλά που χάνονται προέρχονται από υγρά, μέταλλα και ηλεκτρολύτες (οι οποίοι όμως είναι πολύτιμοι για τον οργανισμό) και όχι από την καύση και άρα το χάσιμο λίπους.

• Αυξάνεται η απώλεια νερού-υγρών, μειώνεται το pH των εσωκυττάριων υγρών άρα ευνοείται η καταστροφή των κυττάρων τα οποία μπορούν να ζήσουν μόνο μέσα σε στενά όρια του pH.

• Αυξάνονται τα επίπεδα χοληστερίνης και τριγλυκεριδίων στο αίμα από την υπερπρόσληψη πρωτεϊνών-κρέατος που πολλές από αυτές τις δίαιτες επιτάσσουν.

• Μειώνεται η θερμοκρασία του οργανισμού καθώς οι υποθερμιδικές δίαιτες επιβραδύνουν τον μεταβολισμό, δημιουργούν έλλειμμα θερμίδων, έλλειμμα θρεπτικών συστατικών και διαταραχές ορμονών ή σιδηροπενική αναιμία.

• Συνήθως δεν είναι εξατομικευμένες και δεν λαμβάνουν υπ’ όψιν τα ενδεχόμενα προβλήματα υγείας, το επίπεδο άσκησης ή τον ρυθμό ανάπτυξης των ατόμων.

Ο ιδανικός ρυθμός απώλειας βάρους αντιστοιχεί στο 1% του παρόντος βάρους κάθε εβδομάδα! Και πάντα συμβουλευόμαστε διατροφολόγο πριν ξεκινήσουμε κάποια δίαιτα ή διατροφή.

Μετά από όλα όσα διάβασες σε αυτό το άρθρο και με όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσα να σου δώσω. ΕΙΣΑΙ ΥΠΕΡ Ή ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΓΡΉΓΟΡΗΣ ΑΠΏΛΕΙΑΣ ΚΙΛΏΝ?